Các dân tộc ít người ở việt nam

COVID-19Chuyên đềTHẢM HỌA VÀ ỨNG PHÓ KHẨN CẤPThảm họaMÔI TRƯỜNG VÀ ĐẤT ĐAIÔ lây lan và hóa học thảiRừng và lâm nghiệpTài nguyên nướcĐất đaiCON NGƯỜI VÀ CHÍNH PHỦDân tộc thiểu số và người phiên bản địaNỀN khiếp TẾ VÀ CÁC NGÀNHDữ liệuCSDLChương trìnhChủ quyền Dữ liệu bản địaDữ liệu vì tác dụng công cộng

Giới thiệu chung

Việt nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc cùng sinh sống. Người tởm chiếm 85,4% dân số Việt Nam, với 78,32 triệu người. 53 dân tộc thiểu số (DTTS) còn lại chỉ chiếm 14,6% dân số cả nước (Xem bảng 1).1

Mặc cho dù Việt phái mạnh ủng hộ Tuyên bố về quyền của người bản địa (UNDRIP), thiết yếu phủ ko đồng nhất khái niệm người dân tộc thiểu số với người bản địa. Vắt vào đó, bao gồm phủ dùng thuật ngữ “dân tộc thiểu số” để chỉ chung cho những người không thuộc dân tộc Kinh, thể hiện chủ trương “thống nhất trong đa dạng” của thiết yếu phủ.2

Giữa các DTTS cũng tất cả rất nhiều không giống biệt. Vào số đó, người Hoa (dân tộc Hán) bao gồm nhiều đặc điểm văn hóa tương đồng với văn hóa Việt Nam, cùng họ cũng đóng vai trò quan tiền trọng trong nền khiếp tế Việt Nam.3 vị vậy, người Hoa thường không được ghi nhận là một “dân tộc thiểu số” ở Việt Nam.4Các dân tộc khác, ví dụ như dân tộc H’Mông với dân tộc Nùng chủ yếu sống dựa vào trồng trọt và bảo trì đời sống văn hóa gắn liền với những khu vực rừng.5Các DTTS cũng được phân loại theo hệ ngôn ngữ. Ngôn ngữ của các dân tộc Việt phái mạnh được chia làm 8 nhóm: Việt – Mường, Tày – Thái, Môn – Khmer, Mông – Dao, Ka đai, nam đào, Hán với Tạng.696% các dân tộc thiểu số nói tiếng mẹ đẻ của họ.7

Bảng 1: Dân số vừa đủ cả nước cùng dân số dân tộc thiểu số

TT

Chỉ tiêu

Dân số (người)

Tỷ lệ (%)

I

91.713.345

100,0

Trong đó

Nam

45.234.104

49,3

Nữ

46.479.241

50,7

Thành thị

31.131.496

33,9

Nông thôn

60.581.849

66,1

II

13.386.330

100,0

Trong đó

Nam

6.721.461

50,2

Nữ

6.664.869

49,8

Thành thị

1.438.315

10,7

Nông thôn

11.948.015

89,3

Nguồn: Trung trung tâm Quyền của người dân tộc thiểu số cùng miền núi (HRC)

Địa bàn sinh sống

Đồng bào những DTTS thường tập trung vào những vùng núi và vùng sâu vùng xa8, tuy nhiên họ cũng phân bố rải rác trên toàn lãnh thổ Việt Nam bởi chiến tranh với nhập cư.Các DTTS sinh sống ở khu vực thành thị thường no đủ hơn các DTTS sống ở khu vực nông thôn. 9 Nhiều làng, xã có tới 3-4 DTTS không giống nhau cùng sinh sống.10Vị trí địa lý đóng một vai trò quan trọng trong số tập tục văn hóa của những DTTS, tuy nhiên cũng đồng thời tạo ra những rào cản vào việc tiếp cận cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công như y tế với giáo dục.11

Biểu đồ 1: Dân tộc thiểu số Việt Nam

Nguồn: Dữ liệu khảo liền kề 53 DTTS năm 2015, Ủy ban Dân tộc

Khả năng tiếp cận cơ sở vật chất cơ bản tại những địa bàn người DTTS sinh sống chủ yếu vẫn còn hạn chế. 72% DTTS không có nhà vệ sinh đạt chuẩn, cùng hơn ¼ số hộ DTTS không được tiếp cận với nguồn nước hợp vệ sinh.12 Tỉ lệ hộ có điện sinh hoạt tương đối cao ở Việt Nam, tuy nhiên phần lớn các hộ sinh sống tại khu vực vực nông thôn và vùng núi chưa được sử dụng điện lưới, gây nên tình trạng mất cân đối vào đời sống đồng bào DTTS.

Bạn đang xem: Các dân tộc ít người ở việt nam

Tuy còn thiếu thốn về điều kiện giáo dục so với đồng bào Kinh,13các DTTS đều gồm đại diện với vai trò cán bộ với công chức trong số cấp thiết yếu quyền, đặc biệt là cấp tỉnh và thành phố.14Tuy nhiên, trình độ văn hóa, đặc biệt là tỷ lệ biết chữ bao gồm khác biệt lớn giữa các nhóm DTTS. Tỷ lệ trung bình cho 53 DTTS là 79,8%, tuy nhiên con số này biến thiên từ mức thấp nhất là 34,6% với dân tộc La Hủ, tới cao nhất là các dân tộc Thổ, Mường, Tày cùng Sán Dìu đạt 95%. Tỷ lệ người lao động là DTTS đã qua đào tạo bằng 1/3 của cả nước.15

Một vào những rào cản của giáo dục ở vùng cao chính là khoảng phương pháp địa lý. Nhiều học sinh người DTTS phải đi một quãng đường xa để tới trường phổ thông, thường rơi vào khoảng từ 9 km thậm chí lên tới 70 km16 tiếp tế đó, người được đi học chủ yếu vẫn là nam giới giới, vị tư tưởng lỗi thời “trọng nam khinh nữ” vẫn còn tồn tại ở đồng bào DTTS.

Biểu đồ 2: Tỷ lệ người dân tộc thiểu số biết đọc và viết phổ thông năm 2015Nguồn: Trung trung tâm Quyền của người dân tộc thiểu số cùng miền núi (HRC) 2015

Văn hóa, Sinh kế, với Đất đai

Tuy các DTTS gồm sự không giống biệt với nhau về phong tục tập quán, rừng vẫn đóng vai trò quan trọng với phần lớn những DTTS. Người Mông, Thái, Dao đỏ, Vân Kiều, Ja Rai, Ê Đê, và tía Na sinh sống bên trên nhiều tỉnh thành trên cả nước vẫn nương tựa vào rừng cộng đồng.

Xem thêm:

Họ có những khu rừng thiêng phục vụ mục đích về trọng tâm linh tín ngưỡng cũng như người Kinh bao gồm đền thờ với nhà thờ cái họ. Luật tục cũng quy định những khu rừng đầu nguồn, rừng nguồn nước nơi người dân thờ Thần Nước. Trong khi còn có các khu rừng khai thác sản phẩm chung của cả thôn bản, ví dụ như dược liệu, củi, và vật liệu để làm đồ thủ công.17 Hình thức quản lý rừng truyền thống theo cộng đồng đóng vai trò quan trọng vào phong tục tập cửa hàng cũng như sinh kế của các DTTS tại Việt Nam. Dưới đây là phim tài liệu về Người H’Mông và lễ cúng những vị thần rừng tại làng mạc Sín Chéng, Huyện Simacai, Tỉnh tỉnh lào cai doTrung trọng điểm Tư vấn Quản lý Bền vững Tài nguyên và Phát triển Văn hóa Cộng đồng Đông phái mạnh Á (CIRUM) biên tập.

Ngoài sản xuất lâm nghiệp, sản xuất nông nghiệp là sinh kế với nhiều DTTS.18Cả nhì hình thức canh tác lâm nghiệp và nông nghiệp đều cần gồm đất. Tuy vậy các DTTS vẫn còn gặp nhiều khó khăn khăn về quyền đất đai để duy trì hoạt động sản xuất và sinh hoạt văn hóa. Trong nỗ lực bảo vệ sinh kế và khuyến khích bảo vệ môi trường, một số cộng đồng đã được chủ yếu phủ giao đất để họ tiếp tục quản lý rừng truyền thống theo cộng đồng.19Tuy nhiên việc làm này chưa được phổ biến rộng rãi. Năm 2015, chỉ bao gồm 26% tổng diện tích đất rừng được giao cho những hộ, cùng chỉ tất cả 2% được giao mang đến cộng đồng quản lý.20 cung cấp đó, mặc dù Luật Đất đai thừa nhận quyền sở hữu đất đai theo luật tục, đất đai phần lớn vẫn thuộc sự quản lý của chính phủ, cùng Luật Dân sự không thừa nhận cộng đồng như một pháp nhân.21

Tác động của luật

Có nhiều không giống biệt về chủ yếu sách, luật pháp và các quy định tương quan đến quyền sở hữu đất đai với rừng giữa các tỉnh thành trên cả nước.22Điều này ảnh hưởng đến phụ nữ DTTS. Theo truyền thống, họ được xem là những người lưu giữ tri thức về người bản xứ cũng như những người bảo vệ rừng, tuy vậy vai trò này không được ghi nhận vào luật.23Hệ thống đăng ký thông tin đất đai chỉ mới bắt đầu (năm 2014) quy định cần cả thương hiệu của vợ và chồng trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.24Kể cả khi mang tên trên những văn bản này, nhiều phụ nữ thừa nhận họ thiếu tự tin lúc đưa ra những quyết định tương quan đến sử dụng đất.25

Hiến pháp nước CHXH Chủ nghĩa Việt phái mạnh đảm bảo quyền bình đẳng mang đến tất cả công dân Việt Nam, vào đó có quyền của các dân tộc thiểu số.26 Việt Nam không tồn tại một bộ luật riêng rẽ về DTTS nhưng có riêng một cơ quan tiền ngang bộ phụ trách những vấn đề về DTTS đó là Uỷ ban Dân tộc.27Trong giai đoạn 2011 – 2015, đơn vị nước đã phát hành 180 văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm các quyền cùng lợi ích hợp pháp của những DTTS28Có nhiều chính sách đã phát huy hiệu quả tốt như Nghị quyết số 30a/2008/NQ-CP về giảm nghèo bền vững và cơ chế hỗ trợ nhà ở đến hộ nghèo.29Mặc dù được ghi nhận trong những văn bản pháp luật và chủ yếu sách, những DTTS vẫn là những đối tượng dễ bị tổn thương, nhất là lúc họ bị mất đi những cánh rừng, nơi khởi nguồn tín ngưỡng cùng phong tục tập quán của họ.30Các chính sách liên quan liêu đến người DTTS chưa thực sự giải quyết được những vấn đề đặt ra, do gồm sự chồng chéo cánh về nội dung. Cấp dưỡng đó, triển khai luật còn chưa hiệu quả.31 Nguồn lực để triển khai chính sách còn hạn chế, dẫn đến việc điều phối với triển khai thiếu hiệu quả. Phân phát triển đất đai cùng nhập cư càng tăng thêm sức nghiền lên quyền của những DTTS32Các cơ chế dân tộc cần tập trung giải quyết nhu cầu mang đến từng đối tượng cụ thể, thay bởi thiết kế theo phương thức “một can thiệp phù hợp mang lại tất cả”.33Không gồm nhiều chính sách được xây dựng theo phong cách tiếp cận từ dưới lên.34 mặc dù vậy, năm năm ngoái Chính phủ Việt nam giới đã tiến hành khảo sát các DTTS lần đầu tiên, minh chứng cho việc xây dựng chính sách dành riêng cho các DTTS.35 bên trên thực tế, dữ liệu từ khảo gần kề này được sử dụng cho Hoạch định chính sách phát triển cho các vùng DTTS giai đoạn 2016-2020.36 Nỗ lực này đáng được ghi nhận, mặc cho dù trên thực tế vẫn còn những hạn chế liên quan đến quá trình thu thập dữ liệu.37

Mặc cho dù đã có nhiều nỗ lực nhằm cải thiện bất bình đẳng giới ở Việt Nam, vấn đề này vẫn còn tồn tại cùng ảnh hưởng đặc biệt tới cộng đồng DTTS. 38 Cần có nhiều chương trình cụ thể hơn hướng tới đối tượng phụ nữ DTTS39Ví dụ, tương quan tới đất đai, cần gồm những biện pháp để góp cải thiện sự chủ động và tự tin mang đến phụ nữ DTTS. Một ví dụ khác, để tăng cường tiếp cận các dịch vụ y tế với chăm sóc sức khỏe sinh sản,40, giáo dục và các dịch vụ không giống cần được cung cấp dưới hình thức dễ tiếp cận, nhất là về ngôn ngữ bởi phần lớn người DTTS ko nói tiếng Việt, với phụ nữ DTTS gồm tỷ lệ biết chữ thấp hơn so với phái mạnh giới.41